Havenhuis

Havenhuis North Sea Port in Gent zet haven internationaal op de kaart

North Sea Port beschikt in het oude centrum van Gent over het Havenhuis. Dit is één van de meest prestigieuze panden in het rijke patrimonium van Gent. Bovendien staat het op één van de mooiste plekjes in de Arteveldestad: de Graslei.

North Sea Port kocht in 2011 dit cultureel erfgoed ‘Huis van de Vrije Schippers’ aan. Twee jaar lang werd het aan de binnenkant en aan de buitenzijde gerestaureerd. In het najaar van 2018 werd het onder de naam Havenhuis North Sea Port in gebruik genomen.

Het Havenhuis wordt ingezet om nationale en internationale bedrijven en gasten van het hele havengebied van North Sea Port te ontvangen. Het gebouw beschikt daarvoor over kantoorruimtes en in de kelder en op de zolder kunnen gasten worden verwelkomd.

Tegen de zomer van 2019 zal er voor het publiek een expositie openen over de hedendaagse, grensoverschrijdende haven, van Vlissingen tot in Gent.

Prestigieus pand met maritieme geschiedenis

Vanaf de 11e eeuw groeiden aan de Graslei en de Korenlei, langs beide oevers van de Leie, de handelsactiviteiten en vormden beide kaaien de haven van de stad Gent.

In 1530 kocht de Gilde van de Vrije Schippers het pand aan de Graslei van de Molenaarsgilde. De Vrije Schippers werkten voor eigen rekening en mochten vrij de Gentse binnenwateren bevaren, in tegenstelling tot de Onvrije Schippers. Deze laatsten werkten in loondienst en moesten aan de rand van de stad hun goederen op de schepen van de Vrije Schippers laden.

Het pand is destijds voorzien van een nieuwe, stenen voorgevel in Balegemse zandsteen. De voorgevel is een voorbeeld van Brabantse gotiek. Kenmerkend aan het gebouw zijn de lichtgetinte Balegemse zandstenen, de rijke en gedetailleerde versiering, de wapenschilden (ook van Keizer Karel) en de torentjes.

De Gilde van de Vrije Schippers bezat het pand tot in de tweede helft van de 17e eeuw, toen ze het diende te verkopen om financiële redenen. Haar macht was op dat moment ook tanende. Nadien wisselde het gebouw een aantal keren van eigenaar. Het gildehuis kreeg verschillende functies en inrichtingen, maar het bleef structureel vrijwel onaangetast.

Naar aanleiding van de wereldtentoonstelling in 1913 werd het pand grondig gerestaureerd. De traphal en de zalen op de begane grond werden vernieuwd in Neogotische stijl met gedetailleerde houtgesneden gravures en figuratieve muurschilderingen. De toen gebruikte zandsteen was echter van veel mindere kwaliteit dan de oorspronkelijke steen. Het resultaat was dat de gevel er in 2011 heel slecht aan toe was. In dat jaar werd het havenbedrijf North Sea Port eigenaar van dit toonaangevende pand. Na de restauratie, met respect voor het rijke verleden en met oog voor een multifunctioneel en passend gebruik, was het pand klaar voor een nieuwe toekomst als Havenhuis.

North Sea Port stelde voor de restauratie Callebaut architecten aan. De restauratie-aannemer Monument Vandekerkhove heeft de werken aan het exterieur en interieur uitgevoerd.

Expositie over de hedendaagse haven

Eeuwenlang gonsden de Graslei en de Korenlei in hartje Gent van de havenbedrijvigheid. Toen de havenactiviteiten zich eind negentiende eeuw uit het centrum van Gent richting het noorden van de stad verplaatsten, kwam daar stilaan een einde aan. En daarmee verdween de haven uit het zicht.

Tegen de zomer van 2019 keert de haven, in Gent, terug naar haar roots. Dan opent North Sea Port op het gelijkvloers van het Havenhuis een expositie over de hedendaagse haven: het 9.300-hectare-grote grensoverschrijdende havengebied, dat zich 60 kilometer lang uitstrekt van het Nederlandse Vlissingen, Borsele en Terneuzen tot in Gent in België, en waar (in)direct haast 100.000 mensen werken. De expositie zal op multimediale wijze de haven en haar activiteiten in beeld brengen via een maquette van het havengebied gecombineerd met video.